Yükler

Tüm yükler tek bir yükleme durumunda yer alır ve birlikte etkir. Farklı senaryoları karşılaştırmak için her birini ayrı bir proje dosyası ya da paylaşım bağlantısı olarak kaydedin.

Tek bir sürekli kirişte tüm yük türleri: düğüm kuvveti, düzgün yayılı yük, trapez yük, tekil yük, sıcaklık yüklemesi ve mesnet çökmesi

Tek cümlede işaret kabulü

Global x ekseni sağa, global z ekseni aşağı doğrudur. Bu nedenle pozitif Fz veya fz aşağı doğru, yerçekimi gibi etkiyen bir yüktür; pozitif My momenti ise ekranda saat yönünün tersine döndürür. Ayrıntılar Koordinat sistemi ve işaret kabulü sayfasındadır. y yukarı eksenlerde düşey büyüklüklerin adları ve işaretleri değişir: yerçekimi yükü negatif bir Fy olur.

Düğüm yükleri

Yükler sekmesi → Düğüm yükü ekle ya da bir düğüme tıklayın → Yük ekle. Kuvvet/Moment'i seçin:

Alan	Anlamı	Birim
Fx	yatay kuvvet (sağa doğru pozitif)	kuvvet birimi
Fz	düşey kuvvet (aşağı doğru pozitif)	kuvvet birimi
My	y eksenine göre moment (saat yönünün tersine pozitif)	moment birimi

Düğüm yükü ekle. Önizleme, siz yazarken yükün yönünü gösterir.

Bileşenler her zaman global koordinat sistemindedir. Bir düğüme birden fazla düğüm yükü etkiyebilir; bunlar toplanır ve üst üste çizilir.

Öngörülen yer değiştirmeler (mesnet çökmeleri)

Aynı pencerede Öngörülen yer değiştirme'yi seçin ya da mesnetli bir düğüme tıklayın → Yer değiştirme tanımla. Alanlar şöyle değişir:

Alan	Anlamı	Birim
Dx	verilen yatay yer değiştirme	yer değiştirme birimi
Dz	verilen düşey yer değiştirme (aşağı doğru pozitif)	yer değiştirme birimi
Ry	verilen dönme	rad

Yalnızca o düğümde tutulu olan bir serbestlik derecesine değer girebilirsiniz, çünkü yalnızca mesnetler hareket ettirilebilir. Her düğümde en fazla bir öngörülen yer değiştirme olabilir; ikincisini eklemek yerine mevcut olanı düzenleyin. İzostatik bir yapıda mesnet çökmesi yer değiştirme oluşturur ama iç kuvvet oluşturmaz; hiperstatik bir yapıda ikisini de oluşturur.

Eleman yükleri

Yükler sekmesi → Eleman yükü ekle ya da bir elemana tıklayın → Yük ekle. Yük türünü seçin; pencere, siz yazarken yükü eleman üzerinde önizler.

Düzgün yayılı yük

Alan	Anlamı	Birim
fx	x doğrultusunda birim boydaki yük	kuvvet / uzunluk
fz	z doğrultusunda birim boydaki yük	kuvvet / uzunluk
LCS	işaretli: fx, fz elemanın yerel eksenleri doğrultusunda etkir; işaretsiz: global eksenler doğrultusunda	–

LCS varsayılan olarak işaretlidir. Soldan sağa çizilmiş yatay bir elemanda yerel ve global eksenler aynıdır, bu yüzden fark etmez. Eğik bir çubukta ise fark eder:

• çubuğa dik bir yük (mertek üzerindeki rüzgâr) LCS işaretliyken fz'dir;
• çubuk boyunun metresi başına düşey bir yük (zati ağırlık) LCS işaretsizken fz'dir;
• yatay izdüşümün metresi başına düşey bir yük (kar) doğrudan girilemez. Önce $\cos\alpha$ ile çarpın ($\alpha$ çubuğun eğimidir) ve düşey yük olarak girin.

Trapez yük

Alan	Anlamı
f1x, f1z	başlangıç düğümündeki yük şiddeti
f2x, f2z	bitiş düğümündeki yük şiddeti

Yük şiddeti elemanın başından sonuna doğrusal olarak değişir. Üçgen yük için f1z = 0 girin. Trapez yükler her zaman elemanın yerel eksenleri doğrultusunda etkir (LCS kutusu kilitlidir); yatay bir elemanda bu, global eksenlerle aynıdır.

Tekil yük

Eleman boyunca herhangi bir noktada, ek düğüm gerektirmeyen tekil kuvvet veya moment.

Alan	Anlamı
Fx, Fz, My	kuvvet ve moment bileşenleri
Yükün başlangıç düğümüne uzaklığı	başlangıç düğümünden uzaklık, 0 ≤ a ≤ L
LCS	yerel eksenlerdeki bileşenler

Kesme kuvveti diyagramı yükün olduğu yerde Fz kadar sıçrar, moment diyagramında ise bir kırılma oluşur; o noktadaki moment değeri otomatik olarak etiketlenir. Tekil bir My ise moment diyagramında sıçramaya yol açar.

Sıcaklık yüklemesi

Alan	Anlamı
ΔTc, eksendeki sıcaklık değişimi	tüm kesitte düzgün değişim; $\alpha\,\Delta T_c\,L$ kadar uzama oluşturur
ΔTb − ΔTt, sıcaklık farkı	alt lif eksi üst lif; $\alpha\,(\Delta T_b - \Delta T_t)/h$ eğriliği oluşturur

Sıcaklık yüklemeleri malzemenin α değerini ve kesitin yüksekliği h'yi kullanır. Pozitif bir ΔTb − ΔTt (altta daha sıcak) alt lifi uzatır, böylece eleman yerçekimi yükü altındaki bir kiriş gibi aşağı sehim yapar. İzostatik bir yapıda sıcaklık yalnızca yer değiştirme oluşturur; deformasyon engellendiğinde (ankastre uçlar, süreklilik, fazla çubuklar) iç kuvvetler de oluşur.

Düzgün yayılı yük

Trapez yük

Tekil yük

Sıcaklık yüklemesi

Yükleri düzenleme ve silme

• Her yük Yükler sekmesinde bir satırdır; bileşenlerini ve LCS işaretini orada doğrudan düzenleyebilirsiniz. Yükler Düğümler ve Elemanlar tablolarında da etiket olarak görünür.
• Düzenleme penceresini açmak için görüntüleyicide bir yüke çift tıklayın ya da yüke tıklayıp Yükü düzenle'yi seçin.
• Bir yükü seçip Delete tuşuna basın ya da tablodaki × işaretini kullanın.
• Bir düğüme veya elemana bağlı yükler onunla birlikte silinir; kopyalayıp yapıştırdığınızda da onunla birlikte kopyalanır.

Yükler sekmesi: her yük için bir satır, bileşenleri yerinde düzenlenebilir

Desteklenmeyen özellikler

• Yükleme durumları ve kombinasyonları. Tek bir yükleme durumu vardır.
• Zati ağırlık. LCS işaretsiz bir düzgün yayılı yük olarak girin: $f_z = \rho\,g\,A$. Bir IPE 200 için 7850 × 9,81 × 0,00285 ≈ 0,22 kN/m.
• Eğik çubuklarda global eksenlerde trapez yükler.