EduBeam modeli nasıl çözer

Modeli her değiştirdiğinizde EduBeam onu doğrudan rijitlik yöntemiyle tarayıcınızda, birkaç milisaniyede yeniden çözer. Bu sayfa @edubeam/fem çözücüsünü küçük bir örnek üzerinde adım adım izler; böylece her sayıyı elle yeniden bulabilir ve sonuçlara neden güvenebileceğinizi görebilirsiniz.

Örnek, bir ucu ankastre, diğer ucu kayıcı mesnetli bir kiriştir: 4 m boyunda, çelik bir IPE 300; A'da ankastre, B'de kayıcı mesnetli, 10 kN/m yük altında. Eğilme rijitliği  kNm²'dir ve kayma şekil değiştirmesi ihmal edildiğinde ders kitabındaki sonuçlar  kNm,  kN ve olur.

Ankastre–kayıcı mesnetli kiriş, IPE 300, 10 kN/m: A'da M = −20 kNm, 2,5 m'de +11,25 kNm, mesnet tepkileri 25 kN ve 15 kN−2011,25q = 10 kN/m252015AB
Ankastre–kayıcı mesnetli kiriş, IPE 300, 10 kN/m: A'da M = −20 kNm, 2,5 m'de +11,25 kNm, mesnet tepkileri 25 kN ve 15 kNEduBeam'de aç

Modelden yer değiştirmelere

Serbestlik derecelerinin numaralanması

Her düğüm, elemanlarının gerektirdiği serbestlik derecelerini alır. Bütün elemanlar kiriş elemanı olduğu için her düğümde Dx, Dz ve Ry vardır. Çözücü düğüm düğüm ilerleyerek önce serbest, sonra tutulu serbestlik derecelerini numaralar. Burada A ankastredir, B ise yalnızca düşeyde tutulur; dolayısıyla iki serbestlik derecesi serbesttir:

, ve , serbestlik dereceleri tablosundaki gibi x ve z doğrultusundaki yer değiştirmeler ile dönmedir. Her eleman bir konum dizisi tutar: altı serbestlik derecesinin içindeki sıra numaraları. 1'den sayarsak kirişin serbestlik dereceleri konumlarındadır.

Eleman matrisleri

Çözücü her eleman için yerel rijitlik matrisini kurar, varsa uç mafsallarını statik yoğunlaştırmayla matristen çıkarır ve matrisi global eksenlere dönüştürür: . Her eleman yükü eşdeğer düğüm yüklerine dönüşür: . Kirişimiz yatay olduğu için birim matristir ve düzgün yayılı yük, kN ve kNm cinsinden şunu verir:

Birleştirme

Global rijitlik matrisi sıfırlarla başlar. Her eleman terimini, konum dizisinin ve için gösterdiği satır ve sütuna ekler; böylece bir düğümde birden çok eleman birleşiyorsa, o düğümün serbestlik derecelerine ait rijitlikleri toplanır. Yük vektörü , düğüm yüklerini ve eşdeğer düğüm yüklerini aynı yolla toplar. Öngörülen yer değiştirmeler (mesnet çökmeleri) içine yazılır. Önce serbest, sonra tutulu serbestlik dereceleri sıralandığında sistem bloklara ayrılır:

burada bilinmeyen mesnet tepkileridir. Örnekte kirişin yalnızca B ucuna ait satır ve sütunları bloğuna düşer:

Mesnet koşulları ve çözüm

Mesnetler yaylarla ya da köşegene yazılan büyük sayılarla modellenmez: tutulu serbestlik dereceleri sistemden doğrudan ayrılır. Serbest yer değiştirmeler

denkleminden LU ayrıştırmasıyla bulunur. Mesnet çökmesi yoksa olur ve burada

elde edilir; ders kitabındaki değerinin aynısıdır. ise sıfırdır.

Mesnet tepkileri

Tüm yer değiştirmeler bilindiğine göre, tutulu satırlar mesnet tepkilerini, yani mesnetlerin yapıya uyguladığı kuvvetleri verir:

satırında , sütununda terimini, ise değerini içerir:

bu da yukarı doğru 25 kN demektir (z aşağı bakar). Aynı yolla  kNm ve  kN bulunur: ders kitabındaki ve .

Çubuklar boyunca sonuçlar

Çözücü her eleman için uç yer değiştirmelerini vektöründen alır, yerel eksenlere dönüştürür, , ve çubuk uç kuvvetlerini hesaplar:

Örnekte vektörü  kN,  kNm,  kN ve verir.

Herhangi bir noktasındaki iç kuvvetler, elemanın başlangıcı ile arasındaki parçanın dengesinden bulunur: parçanın başındaki kuvvetler artı o parçadaki yük.

burada , ve o parçadaki yüklerden gelir. Düzgün yayılı yük , 'den 'ye değişen trapez yük ( ile) ve uzaklığında, yalnızca için etkiyen kuvveti veya momenti için:

, ifadesinde ve yerine eksenel bileşenler ve yazılarak elde edilir.

Örnekte  kNm olur; en büyük değeri  m'de  kNm olarak bulunur. Sıcaklık yüklemesinin burada kendi terimi yoktur: yalnızca çubuk uç kuvvetleri üzerinden etkir.

Sehim, şekil fonksiyonları ile uç yer değiştirmelerinin çarpımına, yükün iki ucu ankastre elemanda oluşturduğu sehimin eklenmesiyle bulunur. Mafsallı bir ucun kendi dönmesi önce statik yoğunlaştırma bağıntısından geri hesaplanır. Diyagramlar ve deforme şekil, her çubuk boyunca hesaplanan bu fonksiyonlardır.

Sonuçlar neden kesindir

Yukarıdaki her adım, çözdüğü model için kesindir:

  • Eleman rijitliği, varsayılan polinom şekillerden değil, prizmatik bir Timoshenko çubuğunun kesin çözümünden gelir; dolayısıyla çubuğun gerçek rijitliğidir.
  • Ankastrelik uç kuvvetleri her yük türü için iki ucu ankastre çubuğun kesin çözümleridir; bu yüzden eşdeğer düğüm yüklerinde hiçbir şey kaybolmaz.
  • Bu nedenle düğüm yer değiştirmeleri kesindir; düğümler arasındaki iç kuvvetler de gerçek yükün dengesinden bulunduğu için onlar da kesindir.

EduBeam'in sizden hiçbir zaman ağı sıklaştırmanızı istememesinin nedeni budur: çubuk başına bir eleman, yüz elemanla aynı sonucu verir. Düğüm yalnızca çubuğun kendisinin değiştiği yerlerde gerekir: mesnette, mafsalda, köşede veya kesit değişiminde. Aradaki tekil bir yük eleman yükü olarak kalabilir. Geriye kalan tek hata kayan nokta yuvarlama hatasıdır; sonuç tabloları, kendi türündeki en büyük değerin katından küçük değerleri 0 olarak gösterir.

“Kesin” sözü model için geçerlidir ve modelin de sınırları vardır:

  • Doğrusal elastik malzeme ve küçük yer değiştirmeler: denge şekil değiştirmemiş geometri üzerinde yazılır; bu yüzden ikinci mertebe (P–Δ) etkileri ve burkulma yoktur.
  • Doğru eksenli, prizmatik çubuklar: eleman başına tek bir kesit. Değişken kesitli bir çubuk birkaç elemanla yaklaşık olarak modellenmelidir.
  • Yalnızca x–z düzleminde eğilme: burulma ve düzlem dışı davranış yoktur.

Yapı ayakta duramadığında

Şekil değiştirmeden hareket edebilen bir yapının rijitlik matrisi tekildir ve tek bir çözümü yoktur. EduBeam bunu çözümden önce arar ve çözümden sonra sonucu denetler:

  1. Çözümden önce, yapının birbirine bağlı her parçası yalnızca geometrisine göre denetlenir. Parçanın mesnetleri, düzlemdeki bir cismin üç rijit cisim hareketini engellemelidir: üçten az bağ, modelin henüz bitmediği anlamına gelir (Yapının çözülebilmesi için mesnet gerekiyor.); üç veya daha fazla bağ olduğu hâlde parça kayabiliyor ya da dönebiliyorsa (örneğin paralel kayıcı mesnetler) bu bir hatadır. Ardından mafsallar denetlenir: çubuklar boyları değişmeden mafsallar etrafında dönebiliyorsa yapı bir mekanizmadır; EduBeam mafsalları daire içine alır ve hareketi gösterir.
  2. Çözüm sırasında, tam olarak tekil bir matris LU ayrıştırmasını durdurur: Yapı bir mekanizma: rijitlik matrisi tekil.
  3. Çözümden sonra,  m veya rad'dan büyük bir yer değiştirme ya da dönme, matrisin yuvarlama hatası dışında tekil olduğunu gösterir. EduBeam hareket eden düğümleri ve doğrultuları adlarıyla belirtir: Yapı kararsız: … pratikte hiçbir dirençle karşılaşmıyor. Sıfır olarak ya da yanlış birimle girilmiş bir malzeme veya kesit de bu duruma yol açar.

Bütün çubukların mafsallı bağlandığı bir düğümde, hiçbir şeye bağlı olmayan bir dönme mekanizma değildir: çözücü onu sıfır bırakır. Her mesajı ve nasıl giderileceğini Sorun giderme sayfası açıklar.

Çözücüyü kendiniz çalıştırın

Çözücü açık kaynaklıdır: @edubeam/fem, TypeScript ile yazılmıştır ve tarayıcıda da Node'da da çalışır. Aynı ankastre–kayıcı mesnetli kiriş:

TypeScript
import { DofID, LinearStaticSolver, type Beam2D } from '@edubeam/fem'

const solver = new LinearStaticSolver()
const { domain } = solver
const lc = solver.loadCases[0]

// SI birimleri: m, N, Pa. Çelik, IPE 300; k = 1e32 kesiti kaymaya karşı rijit yapar.
domain.createMaterial(1, { e: 210e9, g: 81e9 })
domain.createCrossSection(1, { a: 53.8e-4, iy: 8356e-8, h: 0.3, k: 1e32 })

domain.createNode('A', [0, 0, 0], [DofID.Dx, DofID.Dz, DofID.Ry]) // ankastre
domain.createNode('B', [4, 0, 0], [DofID.Dz]) // kayıcı mesnet
domain.createBeam2D('1', ['A', 'B'], 1, 1)
lc.createBeamElementUniformEdgeLoad('1', [0, 10_000], true) // 10 kN/m, aşağı

solver.solve()

solver.neq // 2: B'nin Dx ve Ry serbestlik dereceleri serbest
lc.r.toArray() // [0, 0.0007598, 0, 0, 0, 0]: önce serbest, sonra tutulu serbestlik dereceleri
lc.R.toArray() // [0, -25000, 20000, -15000]: A (Dx, Dz, Ry), sonra B (Dz)

const beam = domain.getElement('1') as Beam2D
beam.computeEndForces(lc).toArray() // [0, -25000, 20000, 0, -15000, 0]
beam.computeBendingMomentAt(lc, 0) // -20000: N·m, ankastre uçta negatif moment
beam.computeBendingMomentAt(lc, 2.5) // 11250: en büyük pozitif moment

solve() çağrısından sonra solver.k birleştirilmiş matrisini, solver.f ise yük vektörünü tutar; bunları kendi birleştirdiğiniz matrislerle karşılaştırabilirsiniz. Bu sayfadaki adımlar Solver.ts (numaralama), LinearStaticSolver.ts (birleştirme, çözüm, mesnet tepkileri) ve Beam2D.ts (eleman matrisleri ve sonuçlar) dosyalarındadır.