บทเรียน: คานเอียง

สร้างโมเดลจันทันหลังคาที่รับหิมะ อ่านแรงตามแนวแกนและแรงเฉือนตามแนวลาด แล้วตรวจสอบด้วยการคำนวณมือ

  • เวลาที่ใช้: ประมาณ 15 นาที บทเรียนนี้เป็นบทแรกและสั้นที่สุดในสี่บท
  • สิ่งที่ต้องมี: EduBeam ที่เปิดไว้ในอีกแท็บหนึ่ง บนคอมพิวเตอร์ที่มีเมาส์และแป้นพิมพ์ ถ้ายังไม่เคยใช้ EduBeam ให้ทำ เริ่มต้นใช้งานด่วน ก่อน หน้านั้นแนะนำแท็บและกล่องโต้ตอบที่บทเรียนนี้ใช้
  • พื้นฐานที่ควรรู้: สมดุลของคานรองรับธรรมดา และการแยกแรงออกเป็นสององค์ประกอบ
  • หน่วย: SI ป้ายหน่วยที่มุมขวาล่างของหน้าจอแสดงผลควรแสดง m m² kN kNm MPa ถ้าแสดงฟุตและกิป ให้คลิกที่ป้ายแล้วตั้ง ระบบหน่วย เป็น SI (เมตริก)

สิ่งที่จะได้เรียนรู้

  • แปลงแรงกระทำที่กำหนดต่อเมตรของภาพฉายแนวนอนเป็นแรงกระทำตามความยาวชิ้นส่วน ซึ่งเป็นแบบที่ EduBeam ใช้
  • กำหนดให้แรงแผ่กระจายชี้ในแนวดิ่งหรือตั้งฉากกับชิ้นส่วนด้วยช่อง LCS (ระบบพิกัดท้องถิ่น)
  • หมุนล้อเลื่อน และเห็นว่าทิศของล้อเลื่อนเปลี่ยนแรงตามแนวแกน แต่ไม่เปลี่ยนโมเมนต์ดัด
จันทันที่เสร็จแล้ว: หิมะ 3 kN/m ต่อเมตรของภาพฉายแนวนอน ใส่เป็น 2.4 kN/m ตามความยาวชิ้นส่วน มีหมุดที่ชายคา (โหนด 1) และล้อเลื่อนที่สันหลังคา (โหนด 2)64 m3 mq = 2.4 kN/m6612
จันทันที่เสร็จแล้ว: หิมะ 3 kN/m ต่อเมตรของภาพฉายแนวนอน ใส่เป็น 2.4 kN/m ตามความยาวชิ้นส่วน มีหมุดที่ชายคา (โหนด 1) และล้อเลื่อนที่สันหลังคา (โหนด 2)เปิดใน EduBeam

โจทย์

  • จันทันตรงจากโหนด 1 ที่ (0, 0) ขึ้นไปถึงโหนด 2 ที่ (4, −3): ระยะในแนวราบ 4 m สูง 3 m จึงยาว m โดย และ
  • หมุดที่โหนด 1 ตรงชายคา ส่วนที่โหนด 2 ตรงสันหลังคาเป็นล้อเลื่อนที่เลื่อนในแนวนอน แรงปฏิกิริยาของล้อเลื่อนจึงอยู่ในแนวดิ่ง
  • หิมะ kN/m กำหนด ต่อเมตรของภาพฉายแนวนอน ตามแบบที่มาตรฐานการออกแบบกำหนด
  • เหล็ก GPa และ m⁴ ของ IPE 300

เป็นดีเทอร์มิเนทหรือไม่? แรงปฏิกิริยาสามค่าและสมการสมดุลสามสมการ: เป็นดีเทอร์มิเนท แรงทั้งหมดหาได้จากสมการสมดุลเพียงอย่างเดียว และ มีผลเฉพาะต่อการโก่งตัว

สร้างโมเดล

วัสดุและหน้าตัด

  1. คลิก ล้างโมเดล ในแถบแอป ติ๊ก ลบวัสดุ และ ลบหน้าตัด แล้วคลิก ยืนยัน โหนดและเอลิเมนต์จะเริ่มนับหมายเลขจาก 1 ใหม่
  2. แท็บ วัสดุ → ไลบรารีวัสดุ → + ในแถว เหล็ก (S235) แล้วคลิก ยกเลิก เพื่อปิดไลบรารี
  3. แท็บ หน้าตัด → เพิ่มหน้าตัด พิมพ์ 8.356e-5 ในช่อง Iy คง พื้นที่ ความสูง และ สัมประสิทธิ์เฉือน ไว้ที่ 1 แล้วคลิก เพิ่มหน้าตัด

พื้นที่ 1 m² ทำให้ชิ้นส่วนแทบไม่หดสั้นและแทบไม่เสียรูปเนื่องจากแรงเฉือน ตรงกับสมมติฐานของการคำนวณมือ

วาดชิ้นส่วน

  1. แท็บ เอลิเมนต์ → ปุ่ม เพิ่มเอลิเมนต์ ปุ่มที่สอง ซึ่งมีไอคอนเคอร์เซอร์
  2. คลิกที่ (0, 0) แล้วที่ (4, −3) ไม้บรรทัดและเส้นเล็งบอกตำแหน่งของเคอร์เซอร์ และตำแหน่งที่คลิกจะสแนปกับกริด
  3. กด Esc เพื่อหยุดวาด แล้วกด F เพื่อปรับมุมมองให้พอดีหน้าจอ

แกน z ชี้ลง โหนด 2 ซึ่งอยู่ สูงกว่า โหนด 1 อยู่ 3 m จึงอยู่ที่ ตรวจทั้งสองโหนดในตาราง โหนด แล้วพิมพ์ทับพิกัดที่คลาดไป

จุดรองรับ

คลิกโหนด 1 → จุดรองรับของโหนด → สัญลักษณ์ หมุด แล้วให้โหนด 2 เป็น ล้อเลื่อน ด้วยวิธีเดียวกัน

แรงกระทำ

หิมะบนจันทันรวมทั้งหมด kN EduBeam กระจายแรงแผ่กระจายสม่ำเสมอไปตาม ความยาว ของชิ้นส่วน แรง 12 kN เดียวกันบนความยาว 5 m จึงเท่ากับ

  1. แท็บ แรงกระทำ → เพิ่มแรงกระทำบนเอลิเมนต์
  2. ประเภทแรงกระทำ แรงแผ่กระจายสม่ำเสมอ เอลิเมนต์ 1, fz = 2.4
  3. ยกเลิกการติ๊ก LCS เพื่อให้ fz กระทำในแนวดิ่ง แล้วคลิก เพิ่มแรงกระทำบนเอลิเมนต์

ผลลัพธ์

EduBeam คำนวณคานทันทีที่ใส่แรงกระทำ ในตัวเลือกการแสดงผลที่มุมขวาบนของหน้าจอแสดงผล (ปุ่มรูปเฟืองใช้แสดงและซ่อนตัวเลือก) รูปร่างที่เสียรูป My (x) และ แรงปฏิกิริยา เปิดอยู่ตั้งแต่แรก ให้ติ๊ก N (x) และ Vz (x) ด้วย ปุ่มสลับใต้รูปด้านบนแสดงแผนภาพชุดเดียวกัน

EduBeam แสดงค่าบนแผนภาพและแรงปฏิกิริยาเป็น kN และ kNm ทศนิยมสองตำแหน่ง ค่าที่ควรเห็นคือ

  • 6.00 ที่จุดรองรับแต่ละจุด ทิศขึ้น แรงปฏิกิริยาแนวนอนของหมุดแสดง 0.00: ไม่มีแรงแนวนอนกระทำ
  • 6.00 kNm ค่าสูงสุดของโมเมนต์ดัด ที่กึ่งกลางช่วง
  • แรงเฉือน 4.80 kN ที่โหนด 1 และ -4.80 ที่โหนด 2
  • แรงตามแนวแกน -3.60 kN ที่โหนด 1 (แรงอัด) และ 3.60 ที่โหนด 2 (แรงดึง) โดยผ่านศูนย์ที่กึ่งกลางช่วง

ตรวจสอบด้วยการคำนวณมือ

แรงปฏิกิริยา แรงลัพธ์ 12 kN กระทำที่ระยะ 2 m ในแนวราบจากโหนด 1 โมเมนต์รอบปลายใดปลายหนึ่งจึงให้ kN ไม่มีแรงแนวนอนกระทำ ดังนั้น

โมเมนต์ดัด สำหรับแรงแนวดิ่ง นับเฉพาะแขนโมเมนต์ในแนวราบ ที่ระยะ ในแนวราบจากโหนด 1

ตรงกับคานแนวนอนช่วง m ที่รับแรงกระทำต่อเมตรของภาพฉายแนวนอนเท่ากันทุกประการ

แรงเฉือนและแรงตามแนวแกน แรงทางซ้ายของรอยตัดที่ รวมกันเป็นแรงแนวดิ่ง แยกแรงนี้เป็นองค์ประกอบที่ตั้งฉากกับชิ้นส่วนและองค์ประกอบตามแนวชิ้นส่วน:

โหนด 1: kNกึ่งกลางช่วง: โหนด 2: kN
kN0−4.8 kN
kN0+3.6 kN
06 kNm0

ตรงกับ EduBeam ทุกค่า แรงปฏิกิริยาทิศขึ้นที่โหนด 1 ดันปลายล่างขึ้นตามแนวลาดเข้าหาชิ้นส่วน: แรงอัด แรงปฏิกิริยาทิศขึ้นที่โหนด 2 ดึงปลายบนให้สูงขึ้นตามแนวลาด ออกจากชิ้นส่วน: แรงดึง เครื่องหมายเป็นไปตามทิศของเอลิเมนต์ จากโหนด 1 ไปโหนด 2 ตามที่อธิบายไว้ใน ข้อตกลงเรื่องเครื่องหมาย

ทดลอง

เปลี่ยนทีละอย่าง ทำนายผลก่อน แล้วจึงดู Ctrl+Z ย้อนการเปลี่ยนแปลงได้ทีละขั้น

ลืมคูณโคไซน์ ใส่ fz = 3 แทน 2.4 นั่นคือ 3 kN ต่อเมตรตามแนวลาด รวม 15 kN และทุกผลลัพธ์จะมากเกินไป 25 %: แรงปฏิกิริยา 7.5 kN และโมเมนต์ 7.5 kNm บนหลังคาที่ลาดเอียง 30° ความคลาดเคลื่อนจะเป็น 15 % และที่ 45° จะเป็น 41 %

ปล่อยให้ LCS ติ๊กไว้ ติ๊ก LCS ของแรง 2.4 kN/m ตอนนี้แรงดันตั้งฉากกับแนวลาดแบบแรงลม และมีองค์ประกอบแนวนอน 7.2 kN ซึ่งมีแต่หมุดที่รับได้ โมเมนต์เพิ่มเป็น kNm และแรงตามแนวแกนกลายเป็นแรงดึงคงที่ 4.5 kN

2.4 kN/m เท่าเดิมแต่ติ๊ก LCS: แรงตั้งฉากกับแนวลาด หมุดจึงรับแรงด้านข้าง 7.2 kN7.5q = 2.4 kN/m7.22.17.512
2.4 kN/m เท่าเดิมแต่ติ๊ก LCS: แรงตั้งฉากกับแนวลาด หมุดจึงรับแรงด้านข้าง 7.2 kNเปิดใน EduBeam

หมุนล้อเลื่อน ยกเลิกการติ๊ก LCS อีกครั้ง แล้วเปลี่ยนเฉพาะทิศที่ล้อเลื่อนที่โหนด 2 เลื่อนได้ คลิกโหนด 2 → จุดรองรับของโหนด พิมพ์ -36.87 ในช่อง มุมระบบพิกัดท้องถิ่นของโหนด แล้วกด Enter (หรือพิมพ์ในช่อง α ของแถวโหนดนั้นในตาราง โหนด)

เมนูจุดรองรับของโหนด 2: สัญลักษณ์จุดรองรับ ทิศที่ยึดไว้ และมุมระบบพิกัดท้องถิ่นของโหนด

มุมนี้หมุนแกนของโหนดเอง ในแกนเริ่มต้นที่ x ไปทางขวาและ z ชี้ลง มุมที่เป็นลบจะหมุนแกนทวนเข็มนาฬิกาบนหน้าจอ ดูเพิ่มเติมใน จุดรองรับแบบเอียง

ตอนนี้ล้อเลื่อนเลื่อนไปตามแนวลาด แรงปฏิกิริยาจึงตั้งฉากกับชิ้นส่วน: kN จากโมเมนต์รอบโหนด 1 หมุดรับส่วนที่เหลือ รวมถึงแรงตามแนวแกนทั้งหมด: −7.2 kN ที่โหนด 1 และศูนย์ที่โหนด 2

ล้อเลื่อนที่โหนด 2 หมุน −36.87° ให้เลื่อนตามแนวลาด: แรงตามแนวแกนเปลี่ยนจาก −7.2 kN เป็นศูนย์−7.2q = 2.4 kN/m2.888.164.812
ล้อเลื่อนที่โหนด 2 หมุน −36.87° ให้เลื่อนตามแนวลาด: แรงตามแนวแกนเปลี่ยนจาก −7.2 kN เป็นศูนย์เปิดใน EduBeam

เปลี่ยนเป็นล้อเลื่อนแนวตั้ง ตั้งมุมกลับเป็น 0 แล้วเลือก ล้อเลื่อนแนวตั้ง ให้โหนด 2 ล้อเลื่อนนี้เลื่อนในแนวดิ่ง จึงดันได้เฉพาะด้านข้าง: โมเมนต์รอบโหนด 1 ให้ 8 kN และหมุดยึดจันทันไว้ต้านแรงดันแนวนอนนั้น ชิ้นส่วนทั้งชิ้นรับแรงอัด

ล้อเลื่อนแนวตั้งที่โหนด 2: แรงดันแนวนอน 8 kN และจันทันทั้งชิ้นรับแรงอัด−13.6−6.4q = 2.4 kN/m812812
ล้อเลื่อนแนวตั้งที่โหนด 2: แรงดันแนวนอน 8 kN และจันทันทั้งชิ้นรับแรงอัดเปิดใน EduBeam

เทียบล้อเลื่อนทั้งสามแบบ:

ล้อเลื่อนที่โหนด 2แรงปฏิกิริยาที่โหนด 2แรงปฏิกิริยาที่โหนด 1 จากโหนด 1 ถึง 2
แนวนอน6 kN ↑6 kN ↑−3.6 ถึง +3.6 kN
ตามแนวลาด4.8 kN ⊥ ชิ้นส่วน2.88 kN →, 8.16 kN ↑−7.2 ถึง 0 kN
แนวดิ่ง8 kN ←8 kN →, 12 kN ↑−13.6 ถึง −6.4 kN

โมเมนต์ดัดไม่เปลี่ยนเลย แรงเฉือนก็เช่นกัน: 6 kNm และ ±4.8 kN ในทั้งสามกรณี โหนด 1 โหนด 2 และทุกรอยตัดอยู่บนเส้นตรงเส้นเดียวกัน คือแกนของชิ้นส่วน ส่วนของแรงปฏิกิริยาที่โหนด 2 ที่กระทำตามเส้นนั้นไม่มีโมเมนต์รอบจุดใดเลย จึงเพิ่มได้เพียงแรงตามแนวแกน ส่วนที่ตั้งฉากกับชิ้นส่วนนั้น โมเมนต์รอบโหนด 1 กำหนดไว้ที่ 4.8 kN ไม่ว่าล้อเลื่อนจะชี้ไปทางใด ทิศของล้อเลื่อนกำหนดเพียงว่าแรงดันจะส่งไปที่ใด ซึ่งสำคัญต่อผนังหรือชานพักบันไดที่ต้องรับแรงนั้น

ขั้นต่อไป