บทเรียน: คานต่อเนื่องและการทรุดตัวของจุดรองรับ

สร้างโมเดลคานที่ต่อเนื่องสองช่วง เทียบกับคานรองรับธรรมดาสองช่วงที่แยกจากกัน แล้วให้จุดรองรับกลางทรุดตัวลง 10 mm สมการสมดุลเพียงอย่างเดียวหาแรงปฏิกิริยาของคานนี้ไม่ได้ จึงต้องตรวจสอบด้วยวิธีแรง

  • เวลาที่ใช้: ประมาณ 25 นาที บทเรียนนี้เป็นบทสุดท้ายและมีเนื้อหามากที่สุดในสี่บท
  • สิ่งที่ต้องมี: EduBeam ที่เปิดไว้ในอีกแท็บหนึ่ง บนคอมพิวเตอร์ที่มีเมาส์และแป้นพิมพ์ ถ้ายังไม่เคยใช้ EduBeam ให้ทำ เริ่มต้นใช้งานด่วน หรือบทเรียนก่อนหน้าบทใดบทหนึ่งก่อน
  • พื้นฐานที่ควรรู้: วิธีแรงสำหรับแรงเกินจำเป็นหนึ่งค่า และการโก่งตัวที่กึ่งกลางช่วงของคานรองรับธรรมดา คือ ภายใต้แรงแผ่กระจายสม่ำเสมอ และ ภายใต้แรงกระทำเป็นจุด
  • หน่วย: SI ป้ายหน่วยที่มุมขวาล่างของหน้าจอแสดงผลควรแสดง m m² kN kNm MPa ถ้าแสดงฟุตและกิป ให้คลิกที่ป้ายแล้วตั้ง ระบบหน่วย เป็น SI (เมตริก)

สิ่งที่จะได้เรียนรู้

  • เห็นว่าความต่อเนื่องช่วยอะไร: โมเมนต์และการโก่งตัวน้อยกว่าคานรองรับธรรมดาที่แยกช่วงกัน
  • กำหนดการทรุดตัวของจุดรองรับ และอ่านแรงที่เกิดจากการทรุดตัวเพียงอย่างเดียว
  • ตรวจคานอินดีเทอร์มิเนทด้วยวิธีแรง และเข้าใจว่าทำไมคานที่แข็งเกร็งกว่าจึงได้รับผลจากการทรุดตัวมากกว่า
คานที่เสร็จแล้ว: สองช่วง ช่วงละ 6 m รับ 10 kN/m ก่อนจุดรองรับทรุดตัว−4525.3125.316 m6 m12 mq = 10 kN/m22.57522.5123
คานที่เสร็จแล้ว: สองช่วง ช่วงละ 6 m รับ 10 kN/m ก่อนจุดรองรับทรุดตัวเปิดใน EduBeam

โจทย์

  • สองช่วง ช่วงละ m: หมุดที่โหนด 1 ล้อเลื่อนที่โหนด 2 และ 3
  • แรงแผ่กระจายสม่ำเสมอ kN/m บนทั้งสองช่วง
  • เหล็ก GPa และ m⁴ (IPE 300) ดังนั้น kNm²
  • ในส่วนที่สอง จุดรองรับกลางที่โหนด 2 ทรุดตัวลง mm

เป็นดีเทอร์มิเนทหรือไม่? มีแรงปฏิกิริยาสี่ค่า (สองค่าที่โหนด 1 และโหนดละหนึ่งค่าที่โหนด 2 และ 3) แต่มีสมการสมดุลเพียงสามสมการ: คานนี้เป็นอินดีเทอร์มิเนทหนึ่งขั้น สมการที่ขาดไปได้มาจากการเสียรูป: โหนด 2 ไม่เคลื่อนที่ หรือเคลื่อนที่ไปเท่ากับ พอดี

สร้างโมเดล

วัสดุและหน้าตัด

  1. คลิก ล้างโมเดล ในแถบแอป ติ๊ก ลบวัสดุ และ ลบหน้าตัด แล้วคลิก ยืนยัน โหนดและเอลิเมนต์จะเริ่มนับหมายเลขจาก 1 ใหม่
  2. แท็บ วัสดุ → ไลบรารีวัสดุ → + ในแถว เหล็ก (S235) แล้วคลิก ยกเลิก เพื่อปิดไลบรารี
  3. แท็บ หน้าตัด → เพิ่มหน้าตัด พิมพ์ 8.356e-5 ในช่อง Iy คง พื้นที่ ความสูง และ สัมประสิทธิ์เฉือน ไว้ที่ 1 แล้วคลิก เพิ่มหน้าตัด

พื้นที่ 1 m² ทำให้คานแทบไม่เสียรูปเนื่องจากแรงเฉือน ตรงกับสมมติฐานของการคำนวณมือ คราวนี้ มีผลต่อแรงด้วย แล้วจะได้เห็นว่ามีผลตรงไหน

วาดคาน

  1. แท็บ เอลิเมนต์ → ปุ่ม เพิ่มเอลิเมนต์ ปุ่มที่สอง ซึ่งมีไอคอนเคอร์เซอร์
  2. คลิกที่ (0, 0), (6, 0) และ (12, 0)
  3. กด Esc เพื่อหยุดวาด แล้วกด F เพื่อปรับมุมมองให้พอดีหน้าจอ

ได้สามโหนดและสองเอลิเมนต์ ตรวจพิกัดในตาราง โหนด

จุดรองรับ

คลิกโหนด 1 → จุดรองรับของโหนด → สัญลักษณ์ หมุด ให้โหนด 2 และ 3 เป็น ล้อเลื่อน

แรงกระทำ

แท็บ แรงกระทำ → เพิ่มแรงกระทำบนเอลิเมนต์ → แรงแผ่กระจายสม่ำเสมอ บน เอลิเมนต์ 1, fz = 10 → เพิ่มแรงกระทำบนเอลิเมนต์ ทำซ้ำกับเอลิเมนต์ 2

ผลลัพธ์

โมเมนต์ดัด แรงปฏิกิริยา และรูปร่างที่เสียรูปเปิดอยู่ตั้งแต่แรก ติ๊ก Vz (x) ในตัวเลือกการแสดงผลที่มุมขวาบนของหน้าจอแสดงผล (ปุ่มรูปเฟืองใช้แสดงและซ่อนตัวเลือก) เพื่อดูแรงเฉือน EduBeam แสดงค่าบนแผนภาพและแรงปฏิกิริยาเป็น kN และ kNm ทศนิยมสองตำแหน่ง

  • แรงปฏิกิริยาแสดง 22.50 ที่โหนด 1 และ 3 และ 75.00 ที่โหนด 2: จุดรองรับกลางรับมากกว่าครึ่งหนึ่งของ 120 kN
  • โมเมนต์เหนือโหนด 2 แสดง -45.00 เป็นโมเมนต์ลบ ในช่วงคานมีโมเมนต์บวกสูงสุด 25.31 kNm ที่ระยะ 2.25 m จากจุดรองรับริม
  • แรงเฉือนกระโดดจาก -37.50 เป็น 37.50 ที่โหนด 2

เทียบกับคานรองรับธรรมดาสองช่วง

ความต่อเนื่องช่วยอะไร? ลองตัดความต่อเนื่องออก: ในตาราง เอลิเมนต์ ติ๊กจุดหมุนที่ ปลาย ของเอลิเมนต์ 1 ตรงโหนด 2 คานจะกลายเป็นคานรองรับธรรมดาสองช่วงแยกกัน ช่วงละ 6 m ซึ่งเป็นโครงสร้างดีเทอร์มิเนท

มีจุดหมุนเหนือโหนด 2: คานรองรับธรรมดาสองช่วง แต่ละช่วงมี qL²/8 = 45 kNm4545q = 10 kN/m306030123
มีจุดหมุนเหนือโหนด 2: คานรองรับธรรมดาสองช่วง แต่ละช่วงมี qL²/8 = 45 kNmเปิดใน EduBeam
คานต่อเนื่องคานรองรับธรรมดาสองช่วง
แรงปฏิกิริยาที่โหนด 1, 2, 322.5, 75, 22.5 kN30, 60, 30 kN
โมเมนต์เหนือโหนด 2−45 kNm0
โมเมนต์บวกสูงสุด25.31 kNm45 kNm
การโก่งตัวสูงสุด ในมุมมอง ของรูป4.000 mm9.617 mm

โมเมนต์สูงสุดยังเป็น 45 kNm เท่าเดิม แต่ในคานต่อเนื่อง โมเมนต์นี้ย้ายไปอยู่เหนือจุดรองรับ และช่วงคานแอ่นตัวน้อยลงมาก แต่ละช่วงยังแข็งเกร็งขึ้น 2.4 เท่า เพราะปลายที่อยู่เหนือโหนด 2 หมุนไม่ได้ เกือบเหมือนถูกยึดแน่น ยกเลิกการติ๊กจุดหมุนอีกครั้งก่อนทำต่อ

ให้จุดรองรับกลางทรุดตัว

คราวนี้ให้โหนด 2 ทรุดลง 10 mm เหมือนฐานรากบนดินอ่อนที่อาจทรุดตัว

กำหนดการทรุดตัว

คลิกโหนด 2 → กำหนดการกระจัด กล่องโต้ตอบเลือก การกระจัดที่กำหนด ไว้ให้แล้ว พิมพ์ 0.01 ในช่อง Dz แล้วคลิก เพิ่มแรงกระทำที่โหนด

กล่องโต้ตอบการกระจัดที่กำหนด: ตั้งค่าได้เฉพาะ Dz ซึ่งเป็นทิศที่ล้อเลื่อนยึดไว้

ในหน่วย SI เริ่มต้น การกระจัดมีหน่วยเป็นเมตร 10 mm จึงเป็น 0.01 ค่าบวกคือทิศลง ตั้งค่าได้เฉพาะทิศที่ถูกยึดไว้: กำหนดให้ล้อเลื่อนเคลื่อนลงได้ แต่กำหนดให้เคลื่อนไปด้านข้างไม่ได้ ดูเพิ่มเติมใน การกระจัดที่กำหนด

อ่านผลลัพธ์ใหม่

แรงปฏิกิริยาที่จุดรองรับกลางลดลงเหลือ 70.13 kN และแรงปฏิกิริยาที่จุดรองรับริมเพิ่มเป็น 24.94 kN โมเมนต์เหนือโหนด 2 ลดลงเหลือ -30.38 kNm และโมเมนต์บวกในช่วงคานเพิ่มขึ้นถึง 31.09 kNm

โหนด 2 ทรุดตัว 10 mm: โมเมนต์ลบเหนือโหนดลดลง และช่วงคานรับโมเมนต์มากขึ้น−30.3831.0931.09q = 10 kN/m10 mm24.9470.1324.94123
โหนด 2 ทรุดตัว 10 mm: โมเมนต์ลบเหนือโหนดลดลง และช่วงคานรับโมเมนต์มากขึ้นเปิดใน EduBeam

ดูผลของการทรุดตัวเพียงอย่างเดียว

ลบแรงกระทำบนเอลิเมนต์ทั้งสอง: เลือกทีละแรงแล้วกด Delete หรือใช้ปุ่ม × ในแถวของแรงนั้นในตาราง แรงกระทำ สิ่งที่เหลือคือผลของการทรุดตัวเพียงอย่างเดียว: โมเมนต์รูปสามเหลี่ยม 14.62 kNm เหนือโหนด 2 ซึ่งเป็นโมเมนต์บวก และแรงปฏิกิริยาที่ดึงโหนด 2 ลง ด้วยแรง 4.87 kN ขณะที่โหนด 1 และ 3 ดันขึ้นโหนดละ 2.44 kN คานต้านทานการถูกดัดให้โค้งตามรูปที่ทรุดลง และแรงต้านนี้เป็นสิ่งเดียวที่ทำให้คานรับแรง

การทรุดตัวเพียงอย่างเดียว: ไม่มีแรงกระทำ แต่คานก็ดัดตัวและจุดรองรับมีแรงปฏิกิริยา14.6210 mm2.4374.8742.437123
การทรุดตัวเพียงอย่างเดียว: ไม่มีแรงกระทำ แต่คานก็ดัดตัวและจุดรองรับมีแรงปฏิกิริยาเปิดใน EduBeam

นำผลนี้ไปบวกกับผลลัพธ์ภายใต้แรงกระทำเพียงอย่างเดียว จะได้ผลของคานที่ทรุดตัวภายใต้แรงกระทำ: 75 − 4.87 = 70.13 kN และ −45 + 14.62 = −30.38 kNm การวิเคราะห์เป็นเชิงเส้น ผลต่าง ๆ จึงซ้อนทับกันได้

ตัดความต่อเนื่องอีกครั้ง

นำแรงกระทำกลับมาด้วย Ctrl+Z หนึ่งครั้งต่อแรงที่ลบไป แล้วติ๊กจุดหมุนที่ปลายของเอลิเมนต์ 1 อีกครั้ง ตอนนี้ช่วงคานที่ทรุดตัวเพียงแค่เอียงไป: แรงปฏิกิริยาและโมเมนต์เท่ากับของคานรองรับธรรมดาสองช่วงพอดี ไม่ว่าการทรุดตัวจะเป็นเท่าใด และถ้าไม่มีแรงกระทำ ค่าเหล่านี้จะเป็นศูนย์ การทรุดตัวทำให้เกิดแรงภายในเฉพาะในโครงสร้างอินดีเทอร์มิเนทเท่านั้น ยกเลิกการติ๊กจุดหมุนก่อนทำต่อ

ตรวจสอบด้วยการคำนวณมือ

ใช้วิธีแรง เอาจุดรองรับที่โหนด 2 ออก แล้วแทนด้วยแรงปฏิกิริยาที่ยังไม่ทราบค่า ซึ่งกระทำทิศขึ้นบนคานรองรับธรรมดาช่วง m

การโก่งตัวที่โหนด 2 ของคานที่ปลดจุดรองรับแล้ว ภายใต้แรงกระทำ และภายใต้แรงหนึ่งหน่วยทิศขึ้นที่โหนด 2:

เงื่อนไขความสอดคล้องของการเสียรูป ต้องดันโหนด 2 กลับขึ้นไปจนอยู่ที่ระดับของจุดรองรับ คือที่ศูนย์ หรือต่ำลงไป

ค่าอื่นทั้งหมด หาได้จากสมการสมดุล โมเมนต์บวกสูงสุดอยู่ที่ตำแหน่งที่แรงเฉือน เป็นศูนย์

สูตรไม่มีการทรุดตัวโหนด 2 ทรุดตัว 10 mm
75.00 kN70.13 kN
22.50 kN24.94 kN
−45.00 kNm−30.38 kNm
25.31 kNm31.09 kNm

EduBeam แสดงค่าเดียวกันทุกหลัก

เมื่อไม่มีการทรุดตัว ค่าเหล่านี้คือค่าในตำรา , และ การทรุดตัวเพียงอย่างเดียวเปลี่ยนแรงปฏิกิริยาไป kN และเปลี่ยนโมเมนต์เหนือโหนด 2 ไป

สังเกตว่ามี อยู่ในสูตร แรงที่เกิดจากแรงกระทำขึ้นกับความแข็งเกร็งของชิ้นส่วน เมื่อเทียบกันเอง เท่านั้น แต่แรงที่เกิดจากการกระจัดที่บังคับให้เกิดจะเพิ่มขึ้นตามความแข็งเกร็งโดยตรง เหนือจุดรองรับที่ทรุดตัว คานที่แข็งเกร็งกว่าจะรับโมเมนต์มากกว่า

ทดลอง

เริ่มจากคานที่ทรุดตัวภายใต้แรงกระทำ เปลี่ยนทีละอย่าง ทำนายผลก่อน แล้วจึงดู Ctrl+Z ย้อนการเปลี่ยนแปลงได้ทีละขั้น

เพิ่มความแข็งเกร็งเป็นสองเท่า ในตาราง หน้าตัด ตั้ง Iy เป็น 1.6712e-4 ผลของการทรุดตัวต่อโมเมนต์เหนือโหนด 2 เพิ่มเป็นสองเท่า คือ 29.25 kNm และ ลดลงเหลือ −15.75 kNm ถ้ามีแต่แรงกระทำ จะไม่มีอะไรเปลี่ยนนอกจากการโก่งตัว ซึ่งจะลดลงครึ่งหนึ่ง

หาการทรุดตัวที่ปลดโมเมนต์เหนือโหนด 2 ที่ เท่าใดโมเมนต์เหนือโหนด 2 จึงเป็นศูนย์? ต้องการ kNm จึงได้ m เปลี่ยนการทรุดตัวเป็น 0.0308 ในตาราง แรงกระทำ หรือดับเบิลคลิกที่การกระจัดนั้นในหน้าจอแสดงผล แรงปฏิกิริยาจะเป็น 30, 60 และ 30 kN เท่ากับของคานรองรับธรรมดาสองช่วง โดยอาจคลาดเล็กน้อยจากการปัดเศษ ค่า คือมุมหมุนที่ปลายของคานรองรับธรรมดาคูณด้วย : การทรุดตัวทำให้แต่ละช่วงเอียงพอดีจนปิดมุมหักเหนือโหนด 2 ความต่อเนื่องจึงไม่ต้องทำหน้าที่อะไรอีก

ปล่อยโหนด 2 เปลี่ยนการทรุดตัวเป็น 0.1539 ซึ่งเท่ากับการโก่งตัว ของคานยาว 12 m ที่ปลดจุดรองรับกลางแล้ว แรงปฏิกิริยาที่โหนด 2 ลดลงจนแทบเป็นศูนย์ และคานรับแรงเหมือนคานรองรับธรรมดาช่วงเดียว: 180 kNm ที่กึ่งกลางช่วง จุดรองรับที่ทรุดตัวมากขนาดนั้นไม่ใช่จุดรองรับอีกต่อไป

ยกโหนด 2 ขึ้นแทน เปลี่ยนการทรุดตัวเป็น -0.01 คือขึ้น 10 mm ทุกการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากการทรุดตัวกลับเครื่องหมาย: ตอนนี้โหนด 2 รับ 79.87 kN และโมเมนต์ลบเพิ่มเป็น −59.62 kNm

การตรวจสอบด้วยสูตรปิดเพิ่มเติม รวมถึงการทรุดตัวของคานปลายยึดแน่น–ปลายรองรับธรรมดา อยู่ในหน้า ตรวจสอบผลลัพธ์ด้วยการคำนวณมือ

ขั้นต่อไป