Jak EduBeam rozwiązuje model

Po każdej zmianie modelu EduBeam rozwiązuje go od nowa metodą przemieszczeń w ujęciu macierzowym (bezpośrednią metodą sztywności), w Twojej przeglądarce, w ciągu kilku milisekund. Na tej stronie przechodzimy krok po kroku przez działanie solvera @edubeam/fem na małym przykładzie, więc każdą liczbę możesz odtworzyć ręcznie i zobaczyć, dlaczego wynikom można ufać.

Przykładem jest belka jednostronnie utwierdzona ze stalowego dwuteownika IPE 300 o długości 4 m, utwierdzona w A, oparta na podporze przesuwnej w B i obciążona równomiernie 10 kN/m. Jej sztywność na zginanie to  kNm², a bez odkształcenia postaciowego podręcznikowe wyniki to  kNm,  kN i .

Belka jednostronnie utwierdzona, IPE 300, 10 kN/m: M = −20 kNm w A i +11,25 kNm w odległości 2,5 m, reakcje 25 kN i 15 kN−2011,25q = 10 kN/m252015AB
Belka jednostronnie utwierdzona, IPE 300, 10 kN/m: M = −20 kNm w A i +11,25 kNm w odległości 2,5 m, reakcje 25 kN i 15 kNOtwórz w EduBeamie

Od modelu do przemieszczeń

Numeracja stopni swobody

Każdy węzeł dostaje te stopnie swobody, których potrzebują jego elementy. Wszystkie elementy są elementami belkowymi, więc każdy węzeł ma Dx, Dz i Ry. Solver numeruje węzeł po węźle najpierw swobodne stopnie swobody, a po nich podparte. Tutaj A jest utwierdzony, a B podparty tylko w pionie, więc swobodne są dwa:

, i  to przemieszczenia wzdłuż osi x i z oraz obrót, jak w tabeli stopni swobody. Każdy element ma swój wektor alokacji: pozycje swoich sześciu stopni swobody w wektorze . Licząc od 1, stopnie swobody belki zajmują pozycje .

Macierze elementów

Dla każdego elementu solver buduje lokalną macierz sztywności, kondensuje ewentualne przeguby końcowe i przekształca ją do osi globalnych, . Każde obciążenie elementu zamienia na zastępcze obciążenia węzłowe, . Nasza belka jest pozioma, więc jest macierzą jednostkową, a obciążenie równomierne daje (w kN i kNm)

Agregacja

Globalna macierz sztywności jest na początku zerowa. Każdy element dodaje swój wyraz do tego wiersza i tej kolumny, które jego wektor alokacji przypisuje indeksom oraz . Tam, gdzie w węźle spotyka się kilka elementów, ich sztywności odpowiadające stopniom swobody tego węzła się sumują. Tak samo wektor obciążeń zbiera obciążenia węzłowe i zastępcze obciążenia węzłowe. Zadane przemieszczenia (osiadania podpór) trafiają do . Przy kolejności „najpierw swobodne, potem podparte” układ rozpada się na bloki:

gdzie to niewiadome reakcje. W przykładzie do trafiają tylko wiersze i kolumny belki należące do końca B:

Podpory i rozwiązanie układu

Podpory nie są sprężynami ani dużymi liczbami na przekątnej: podparte stopnie swobody po prostu się oddziela. Swobodne przemieszczenia wynikają z układu

który solver rozwiązuje rozkładem LU. Bez osiadań , a tutaj

czyli podręcznikowe , oraz .

Obliczenie reakcji

Gdy wszystkie przemieszczenia są znane, wiersze podpartych stopni swobody dają reakcje, czyli siły, którymi podpory działają na konstrukcję:

Dla wiersz macierzy zawiera w kolumnie wyraz , a  zawiera :

czyli 25 kN w górę (oś z jest skierowana w dół). Tak samo wychodzi  kNm i  kN: podręcznikowe i .

Wyniki wzdłuż prętów

Dla każdego elementu solver pobiera z wektora przemieszczenia jego końców, przekształca je do osi lokalnych, , i oblicza siły przywęzłowe

W przykładzie daje  kN,  kNm,  kN i .

Siły przekrojowe w dowolnym miejscu wynikają następnie z równowagi części elementu między jego początkiem a punktem : z sił na początku elementu i z obciążenia działającego na tę część.

gdzie , i  pochodzą od obciążeń na tej części. Dla obciążenia równomiernego , obciążenia trapezowego od do (z ) oraz siły lub momentu w odległości , które działają tylko dla :

otrzymujesz tak jak , tylko ze składowymi osiowymi i  zamiast i .

W przykładzie  kNm, z maksimum w  m równym  kNm . Obciążenie termiczne nie ma tu własnego wyrazu: działa tylko przez siły przywęzłowe.

Ugięcie to iloczyn funkcji kształtu i przemieszczeń końców, do którego dochodzi ugięcie od obciążenia elementu obustronnie utwierdzonego. Koniec z przegubem najpierw odzyskuje własny obrót z kondensacji. Wykresy i postać odkształcona to właśnie te funkcje, obliczone wzdłuż każdego pręta.

Dlaczego wyniki są dokładne

Każdy z powyższych kroków jest dokładny dla rozwiązywanego modelu:

  • Sztywność elementu pochodzi z rozwiązania dokładnego pryzmatycznego pręta Timoszenki, a nie z założonych wielomianowych funkcji kształtu, jest więc rzeczywistą sztywnością pręta.
  • Siły utwierdzenia to dokładne rozwiązania pręta obustronnie utwierdzonego dla każdego typu obciążenia, więc zastępcze obciążenia węzłowe niczego nie tracą.
  • Przemieszczenia węzłów są zatem dokładne, a siły przekrojowe między węzłami wynikają z warunków równowagi przy rzeczywistym obciążeniu, więc też są dokładne.

Dlatego EduBeam nigdy nie każe zagęszczać siatki: jeden element na pręt daje ten sam wynik co sto. Węzły są potrzebne tylko tam, gdzie zmienia się sam pręt: w podporze, w przegubie, w narożu lub przy zmianie przekroju. Siła skupiona między nimi może pozostać obciążeniem elementu. Jedyny pozostały błąd to zaokrąglenia arytmetyki zmiennoprzecinkowej; tabele wyników pokazują jako 0 wartości mniejsze niż największej wartości danego rodzaju.

„Dokładne” odnosi się do modelu, a model ma swoje ograniczenia:

  • Materiał liniowo sprężysty i małe przemieszczenia: równowagę zapisuje się dla konstrukcji nieodkształconej, więc nie ma efektów drugiego rzędu (P–Δ) ani wyboczenia.
  • Pręty proste i pryzmatyczne: jeden przekrój na element. Pręt o zmiennym przekroju trzeba przybliżyć kilkoma elementami.
  • Zginanie tylko w płaszczyźnie x–z: bez skręcania i bez zachowania poza płaszczyzną.

Gdy konstrukcja nie może przenieść obciążeń

Konstrukcja, która może się poruszać bez odkształcania, ma osobliwą macierz sztywności i nie ma jednoznacznego rozwiązania. EduBeam szuka takiej sytuacji przed obliczeniami, a po nich sprawdza wynik:

  1. Przed obliczeniami każda spójna część konstrukcji jest sprawdzana wyłącznie na podstawie geometrii. Podpory muszą zablokować trzy ruchy tarczy sztywnej w płaszczyźnie: mniej niż trzy więzy oznaczają, że model po prostu nie jest jeszcze gotowy (Konstrukcja potrzebuje podpór, aby można ją było obliczyć.), natomiast trzy lub więcej więzów, które mimo to pozwalają jej przesunąć się lub obrócić, np. równoległe podpory przesuwne, to błąd. Następnie sprawdzane są przeguby: jeśli pręty mogą się wokół nich obracać, zachowując swoje długości, konstrukcja jest mechanizmem, a EduBeam zakreśla przeguby i pokazuje ruch.
  2. Podczas obliczeń dokładnie osobliwa macierz zatrzymuje rozkład LU: Konstrukcja jest mechanizmem: macierz sztywności jest osobliwa.
  3. Po obliczeniach przemieszczenie lub obrót większy niż  m lub rad oznacza, że macierz była osobliwa z dokładnością do błędów zaokrągleń. EduBeam podaje węzły i kierunki, w których konstrukcja się przemieszcza: Konstrukcja jest niestateczna – praktycznie bez oporu przemieszcza się: … Tu trafisz też wtedy, gdy materiał lub przekrój zadasz jako zero albo w złych jednostkach.

Obrót, z którym nic nie jest połączone, w węźle, w którym wszystkie pręty mają przeguby, nie jest mechanizmem: solver pozostawia go równym zeru. Wszystkie komunikaty i sposoby ich usunięcia opisuje strona Rozwiązywanie problemów.

Uruchom solver samodzielnie

Solver ma otwarty kod źródłowy: @edubeam/fem, napisany w TypeScripcie, działa w przeglądarce i w Node. Ta sama belka jednostronnie utwierdzona:

TypeScript
import { DofID, LinearStaticSolver, type Beam2D } from '@edubeam/fem'

const solver = new LinearStaticSolver()
const { domain } = solver
const lc = solver.loadCases[0]

// Jednostki SI: m, N, Pa. Stal, IPE 300; k = 1e32 czyni przekrój sztywnym na ścinanie.
domain.createMaterial(1, { e: 210e9, g: 81e9 })
domain.createCrossSection(1, { a: 53.8e-4, iy: 8356e-8, h: 0.3, k: 1e32 })

domain.createNode('A', [0, 0, 0], [DofID.Dx, DofID.Dz, DofID.Ry]) // utwierdzenie
domain.createNode('B', [4, 0, 0], [DofID.Dz]) // podpora przesuwna
domain.createBeam2D('1', ['A', 'B'], 1, 1)
lc.createBeamElementUniformEdgeLoad('1', [0, 10_000], true) // 10 kN/m, w dół

solver.solve()

solver.neq // 2: Dx i Ry węzła B są swobodne
lc.r.toArray() // [0, 0.0007598, 0, 0, 0, 0]: swobodne stopnie swobody, potem podparte
lc.R.toArray() // [0, -25000, 20000, -15000]: A (Dx, Dz, Ry), potem B (Dz)

const beam = domain.getElement('1') as Beam2D
beam.computeEndForces(lc).toArray() // [0, -25000, 20000, 0, -15000, 0]
beam.computeBendingMomentAt(lc, 0) // -20000: N·m, moment ujemny w utwierdzeniu
beam.computeBendingMomentAt(lc, 2.5) // 11250: największy moment dodatni

Po solve() pole solver.k zawiera zagregowaną macierz , a solver.f wektor obciążeń , które możesz porównać z własną agregacją. Kroki opisane na tej stronie znajdziesz w plikach Solver.ts (numeracja), LinearStaticSolver.ts (agregacja, rozwiązanie, reakcje) i Beam2D.ts (macierze elementu i wyniki).