Samouczek: belka pochyła
Zamodelujesz krokiew obciążoną śniegiem, odczytasz siły normalne i tnące wzdłuż jej pochylenia i sprawdzisz je ręcznie.
- Czas: około 15 minut. To pierwszy i najkrótszy z czterech samouczków.
- Przygotuj: EduBeam otwarty w drugiej karcie przeglądarki, na komputerze z myszą i klawiaturą. Jeśli jeszcze nie pracowałeś w EduBeamie, najpierw przejdź Szybki start: pokazuje zakładki i okna, z których korzysta ten samouczek.
- Wymagana wiedza: równowaga belki swobodnie podpartej i rozkład siły na dwie składowe.
- Jednostki: SI. Plakietka jednostek w prawym dolnym rogu widoku powinna pokazywać
m m² kN kNm MPa. Jeśli widzisz na niej stopy i kipy, kliknij ją i w polu Układ jednostek wybierz SI (metryczny).
Czego się nauczysz
- przeliczać obciążenie podane na metr rzutu poziomego na obciążenie wzdłuż pręta, którego oczekuje EduBeam,
- kierować obciążenie liniowe pionowo albo prostopadle do pręta za pomocą pola LCS,
- obracać podporę przesuwną i przekonać się, że zmienia to siłę normalną, ale nie moment zginający.
Zadanie
- Prosta krokiew od węzła 1 w (0, 0) do węzła 2 w (4, −3): 4 m w rzucie i 3 m wysokości, czyli długość m, i .
- Podpora przegubowa nieprzesuwna w węźle 1, przy okapie. W węźle 2, przy kalenicy, podpora przesuwna, która przesuwa się poziomo, więc jej reakcja jest pionowa.
- Śnieg kN/m, podany tak jak w normach: na metr rzutu (poziomego).
- Stal, GPa, i m⁴, jak dla IPE 300.
Czy jest statycznie wyznaczalna? Trzy reakcje i trzy równania równowagi: tak. Siły wynikają z samych warunków równowagi; i mają znaczenie tylko dla ugięcia.
Zbuduj model
Materiał i przekrój
- Na pasku aplikacji kliknij Wyczyść model, zaznacz Usuń materiały i Usuń przekroje i kliknij Potwierdź. Węzły i elementy będą znów numerowane od 1.
- Zakładka Materiały → Biblioteka materiałów → + w wierszu Stal (S235), a potem Anuluj, aby zamknąć bibliotekę.
- Zakładka Przekroje → Dodaj przekrój. Jako Iy wpisz
8,356e-5, w polach Pole, Wysokość i Współczynnik ścinania zostaw1i kliknij Dodaj przekrój.
Przy polu 1 m² pręt praktycznie się nie skraca ani nie odkształca postaciowo, co zakłada obliczenie ręczne.
Narysuj pręt
- Zakładka Elementy → drugi przycisk Dodaj element, ten z ikoną kursora.
- Kliknij (0, 0), a potem (4, −3). Linijki i celownik pokazują, gdzie jesteś, a kliknięcia są przyciągane do siatki.
- Naciśnij Esc, aby zakończyć rysowanie, a potem F, aby dopasować widok.
Oś z jest skierowana w dół, więc węzeł 2, leżący 3 m nad węzłem 1, ma . Sprawdź oba węzły w tabeli Węzły i popraw współrzędne, które nie trafiły.
Podpory
Kliknij węzeł 1 → Podpory węzła → symbol Przegub. W ten sam sposób nadaj węzłowi 2 Przegub przesuwny.
Obciążenie
Na krokiew przypada łącznie kN śniegu. EduBeam rozkłada obciążenie równomierne wzdłuż długości pręta, więc te same 12 kN rozłożone na 5 m dają
- Zakładka Obciążenia → Dodaj obciążenie elementu.
- Typ obciążenia Obciążenie równomiernie rozłożone, Element
1,fz = 2,4. - Odznacz LCS (lokalny układ współrzędnych), aby
fzdziałało pionowo, i kliknij Dodaj obciążenie elementu.
Wyniki
Belka jest rozwiązana, gdy tylko dodasz obciążenie. W opcjach wyświetlania w prawym górnym rogu widoku (pokazuje je i ukrywa ikona koła zębatego) od początku są włączone Kształt odkształcony, My (x) i Reakcje; zaznacz jeszcze N (x) i Vz (x). Te same wykresy pokazuje przełącznik pod rysunkiem u góry.
EduBeam opisuje wykresy i reakcje w kN i kNm z dwoma miejscami po przecinku, więc powinieneś zobaczyć:
6,00przy każdej podporze, w górę. Reakcja pozioma podpory nieprzesuwnej wynosi0,00: nie działa żadna siła pozioma.6,00kNm, czyli największy moment zginający, w środku rozpiętości.4,80kN siły tnącej w węźle 1 i-4,80w węźle 2.-3,60kN siły normalnej w węźle 1 (ściskanie) i3,60w węźle 2 (rozciąganie), z zerem w środku rozpiętości.
Sprawdź ręcznie
Reakcje. Wypadkowa 12 kN działa w odległości 2 m w rzucie od węzła 1, więc z sum momentów względem obu końców kN. Nie działa żadna siła pozioma, zatem .
Moment zginający. Dla sił pionowych liczą się tylko poziome ramiona. W odległości w rzucie od węzła 1
dokładnie tak jak w belce poziomej o rozpiętości m pod tym samym obciążeniem na metr rzutu.
Siła tnąca i normalna. Siły na lewo od przekroju w punkcie sumują się do siły pionowej . Rozłóż ją na składową prostopadłą do pręta i składową wzdłuż niego:
| Węzeł 1, kN | Środek rozpiętości, | Węzeł 2, kN | |
|---|---|---|---|
| kN | 0 | −4,8 kN | |
| kN | 0 | +3,6 kN | |
| 0 | 6 kNm | 0 |
Wszystko zgadza się z EduBeamem. Skierowana w górę reakcja w węźle 1 pcha dolny koniec w górę pochylenia, w pręt: ściskanie. Skierowana w górę reakcja w węźle 2 ciągnie górny koniec dalej w górę pochylenia, od pręta: rozciąganie. Znaki wynikają z kierunku elementu, od węzła 1 do węzła 2, co wyjaśnia strona Układ współrzędnych i konwencje znaków.
Eksperymentuj
Zmieniaj jedną rzecz naraz, przewidź wynik i dopiero wtedy sprawdź. Ctrl+Z cofa każdą zmianę.
Zapomnij o cosinusie. Wpisz fz = 3 zamiast 2,4. To 3 kN na metr długości krokwi, łącznie 15 kN, i każdy wynik wychodzi o 25 % za duży: reakcje 7,5 kN i moment 7,5 kNm. Przy dachu o nachyleniu 30° błąd wyniósłby 15 %, przy 45° – 41 %.
Zostaw zaznaczone pole LCS. Zaznacz LCS przy obciążeniu 2,4 kN/m. Teraz działa ono prostopadle do pochylenia, jak wiatr, i ma składową poziomą 7,2 kN, którą może przenieść tylko podpora nieprzesuwna. Moment rośnie do kNm, a siła normalna staje się stałym rozciąganiem 4,5 kN.
Obróć podporę przesuwną. Znów odznacz LCS i zmień tylko kierunek, w którym przesuwa się podpora w węźle 2. Kliknij węzeł 2 → Podpory węzła, w polu Kąt lokalnego układu wpisz -36,87 i naciśnij Enter (albo wpisz tę wartość w polu α w wierszu węzła w tabeli Węzły).

Kąt obraca własne osie węzła. W domyślnych osiach (x w prawo, z w dół) kąt ujemny obraca je na ekranie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Więcej znajdziesz w części Podpory ukośne.
Podpora przesuwa się teraz wzdłuż pochylenia, więc jej reakcja jest prostopadła do pręta i z sumy momentów względem węzła 1 wynosi kN. Resztę przejmuje podpora nieprzesuwna, a wraz z nią całą siłę normalną: −7,2 kN w węźle 1, zero w węźle 2.
Zamień ją na pionową podporę przesuwną. Przywróć kąt 0 i wybierz dla węzła 2 Przegub przesuwny pionowy. Przesuwa się on pionowo, więc może tylko pchać w bok: z sumy momentów względem węzła 1, , wynika 8 kN, a podpora nieprzesuwna równoważy ten rozpór. Cały pręt jest ściskany.
Trzy podpory przesuwne obok siebie:
| Podpora przesuwna w węźle 2 | Reakcja w węźle 2 | Reakcja w węźle 1 | od węzła 1 do 2 |
|---|---|---|---|
| Pozioma | 6 kN ↑ | 6 kN ↑ | od −3,6 do +3,6 kN |
| Wzdłuż pochylenia | 4,8 kN ⊥ do pręta | 2,88 kN →, 8,16 kN ↑ | od −7,2 do 0 kN |
| Pionowa | 8 kN ← | 8 kN →, 12 kN ↑ | od −13,6 do −6,4 kN |
Moment zginający nigdy się nie zmienia, podobnie jak siła tnąca: we wszystkich trzech przypadkach to 6 kNm i ±4,8 kN. Węzeł 1, węzeł 2 i każdy przekrój leżą na jednej prostej – osi pręta. Składowa reakcji w węźle 2 działająca wzdłuż tej prostej nie daje momentu względem żadnego z tych punktów, więc dokłada tylko siłę normalną. Składowa prostopadła do pręta wynika z sumy momentów względem węzła 1 i zawsze wynosi 4,8 kN, niezależnie od kierunku podpory przesuwnej. Kierunek podpory decyduje tylko o tym, dokąd trafia rozpór, a to ma znaczenie dla ściany albo spocznika schodów, które muszą go przejąć.
Co dalej
Ćwicz: belki ze wspornikiem
Reakcje i największy moment belki pod obciążeniem rozłożonym, z natychmiastowym sprawdzaniem odpowiedzi. Zacznij od zadania O2048; po kolejne zostaw zaznaczony tylko typ Belka ze wspornikiem i naciśnij Nowe zadanie.
Dalej: rama trójprzegubowa
Cztery pręty, przegub wewnętrzny i poziomy rozpór: rama, którą wciąż rozwiążesz z samych warunków równowagi.